O autorze
Barbara Dolniak z wykształcenia jest prawnikiem, absolwentką Wydziału Prawa Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Przez ponad dwadzieścia pięć lat wykonywała zawód sędziego. Jej specjalnością jest prawo cywilne. Obecnie jest Wicemarszałkiem Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z ramienia Komitetu Wyborczego Nowoczesna Ryszarda Petru.

Poza pracą zawodową, od lat angażuje się w działalność charytatywną i na rzecz społeczności lokalnej. Jest Patronem Honorowym Fundacji im. Grzegorza Dolniaka „Sportowa Szansa”, która wspiera młodych sportowców.

Facebook

Dlaczego prezydencki projekt ustawy o Sądzie Najwyższym jest niekonstytucyjny

Jak będzie wyglądał ostateczny projekt ustawy o Sądzie Najwyższym - nie wiemy, bo zamiast szerokich konsultacji mamy nieformalne, żeby nie powiedzieć tajne negocjacje.

Biorąc jednak pod uwagę prezentowane przez PiS i Prezydenta stanowisko dalej będzie to projekt sprzeczny z Konstytucją.

Odnosząc się do treści projektu złożonego przez Prezydenta, należy wskazać:

1. zmienia się założenia funkcjonowania Sądu Najwyższego. Obecnie zgodnie z Konstytucją Sąd Najwyższy sprawuje przede wszystkim nadzór nad działalnością sądów powszechnych i wojskowych w zakresie orzekania. Ta rola zostanie praktycznie zmniejszona, jeżeli nie zlikwidowana, a Sąd Najwyższy sprowadzony do roli trzeciej instancji czy sądu dyscyplinarnego.

2. Zmiany struktury Sądu Najwyższego tak naprawdę mają na celu wprowadzenia do Sądu Najwyższego wybranych przez PiS sędziów. I tak np. będzie utworzona Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych, gdzie będą orzekać nowo powołani sędziowie, a nie z dotychczasowej Izby Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych, gdzie orzekano m.in. w kwestii ważności wyborów czy odwołań od decyzji Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, które to kompetencje przejdą do Izby kontroli nadzwyczajnej i spraw publicznych.

3. Prawo do określenia regulaminu Sądu Najwyższego wg projektu przysługiwać będzie Prezydentowi, co oznacza, że odebrano kompetencje w tym zakresie Zgromadzeniu Ogólnemu Sędziów Sądu Najwyższego.
Jest to wyraźny przejaw uzależnienia władzy sądowniczej od władzy wykonawczej.


4. Przewidziane są zmiany w procedurze wyboru I Prezesa Sądu Najwyższego. Dotychczas Prezydent powoływał I Prezesa spośród dwóch kandydatów przedstawionych przez Zgromadzenie Ogólne Sędziów Sądu Najwyższego. Dziś proponowana zmiana zakłada możliwość wyboru spośród 5 kandydatów, co jest przejawem umocnienia pozycji Prezydenta względem władzy sądowniczej.

5. Rola I Prezesa Sądu Najwyższego została osłabiona poprzez zastąpienie przepisu o tym, iż kieruje on pracami Sądu Najwyższego przepisem enumeratywnie i szczegółowo określającym kompetencje I Prezesa Sądu Najwyższego.

6. Wprowadzono zmiany procedury wyboru Prezesów Sądu Najwyższego kierujących poszczególnymi izbami.
Obecnie powoływani są przez Prezydenta RP na wniosek I Prezesa Sądu Najwyższego na 5-letnią kadencję.
Dzisiaj proponuje się wybór na 3-letnią kadencję tylko i wyłącznie po zasięgnięciu opinii I Prezesa Sądu Najwyższego.
Tym samym Prezydent uzyskałby swobodę w zakresie obsadzania stanowisk Prezesów poszczególnych izb.

7. Projekt na nowo określa kompetencje Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Sądu Najwyższego w sposób wyraźny je ograniczając, co prowadzi do znacznego osłabienia pozycji Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Sądu Najwyższego. Zgromadzenie według projektu pozbawione zostanie prawa uchwalania regulaminu Sądu Najwyższego, zostanie pozbawione prawa dokonywania wyboru kandydatów na sędziów Sądu Najwyższego, a także dokonywania wyboru dwóch członków Krajowej Rady Sądownictwa.

8. W przypadku ubiegania się i zgłaszania kandydatur na stanowisko Sędziego Sądu Najwyższego, zmieniona procedura nie przewiduje żadnych kompetencji I Prezesa Sądu Najwyższego, co jest wyrazem osłabienia niezależności władzy sądowniczej.

9. Projekt przewiduje obowiązek uzyskania zgody Prezydenta na pełnienie funkcji sędziego po ukończeniu 65 roku życia. Uprawnienie to ma charakter całkowicie arbitralny i pozwala na dowolne decydowanie, który z sędziów będzie w dalszym ciągu zajmować swoje stanowisko.

10. Wprowadzono nadzwyczajny środek odwoławczy, tj. skargę nadzwyczajną, którą wobec treści ogólnego zapisu będzie można wnieść praktycznie w każdej sprawie, i to w ciągu długiego okresu czasu od uprawomocnienia się zaskarżonego orzeczenia.
Jest to podważenie zasady ochrony zaufania do państwa i prawa oraz prawa do rozstrzygania sprawy sądowej w rozsądnym czasie.
W dzisiejszym stanie prawnym mamy zarówno skargę konstytucyjną, jak i skargę kasacyjną. Projekt nie wykazuje, że istniejące środki zaskarżenia są niewystarczające dla realizacji praw i wolności obywatelskich.

11. Ponadto, projekt przewiduje możliwość wnoszenia skargi przez posłów lub senatorów, których zadanie jako przedstawicieli władzy ustawodawczej jest zupełnie inne. Będzie to element stałej kampanii wyborczej.

12. I wreszcie projekt zawiera rozwiązanie, gdzie Minister Sprawiedliwości będzie mógł powołać skład sądu dyscyplinarnego w pierwszej instancji, ale także rzecznika dyscyplinarnego i jego zastępców. Będzie miał więc swój sąd i oskarżyciela.

13. Wprowadzenie do Sądu Najwyższego ławników jest elementem politycznym, a nie elementem kontroli społecznej. W orzeczeniach sądów powszechnych mądrość życiowa i wiedza pozaprawna ławników może być cennym wkładem. Natomiast Sąd Najwyższy nie daje ławnikom takich możliwości, bo tam rozstrzyga się o naruszeniu przepisów prawa przy wydawaniu orzeczeń. Jest to sąd prawa, a nie sąd faktu. Ponadto, powoływanie ławników przez senatorów to upolitycznienie składu orzekającego, zwłaszcza że grupa 20 senatorów ma także legitymację do wniesienia skargi nadzwyczajnej.

Już tylko te uwagi pokazują, jak daleko PiS i niestety Prezydent RP zmierza w ingerencji w wymiar sprawiedliwości. Już te uwagi wskazują, jak dalece ten projekt jest niezgodny z Konstytucją. Nie ma znaczenia, czy te kompetencje przysługują Ministrowi Sprawiedliwości - Prokuratorowi Generalnemu czy Prezydentowi, bo są to przedstawiciele władzy wykonawczej.

Już z tych przyczyn, a jest ich znacznie więcej, Nowoczesna wnioskowała o odrzucenie tego projektu w pierwszym czytaniu.
Znajdź nas na Znajdź nas na instagramie
Trwa ładowanie komentarzy...